تاریخچه قهوه

کشف و گسترش قهوه به عنوان یک نوشیدنی محرک.

تصور می‌شود که گیاهان وحشی قهوه (گونه‌های قهوه) بومی منطقه فلات اتیوپی معروف به کفا (کافا) بوده‌اند، اگرچه تاریخ دقیق منشأ و اهلی شدن آنها نامشخص است. یکی از افسانه‌های متعدد در مورد کشف قهوه، داستان کالدی است، یک بزدار که از کارهای عجیب و غریب گله خود متحیر شده بود . در حدود سال 850 پس از میلاد، کالدی ظاهراً از توت‌های بوته همیشه سبزی که بزها از آن تغذیه می‌کردند نمونه‌برداری کرد و با احساس نشاط، کشف خود را اعلام کرد.در مقطعی، شاید در اواخر قرن پانزدهم، گیاهان قهوه از طریق دریای سرخ به جنوب عربستان (یمن) برده شدند و تحت کشت قرار گرفتند. سنت معتقد است که راهبان صوفی جزو اولین کسانی بودند که قهوه را به عنوان نوشیدنی دم کردند و از این تحریک برای دعا در طول شب استفاده کردند.

منشا واقعی قهوه هرچه که باشد، اثر محرک آن بدون شک باعث محبوبیت آن در عربستان شده است. از قضا، اگرچه برخی از مقامات اسلامی این نوشیدنی را مست کننده و در نتیجه توسط قرآن ممنوع اعلام کردند، بسیاری از مسلمانان جذب این نوشیدنی به عنوان جایگزینی برای الکل شدند که در قرآن نیز ممنوع شده است. با وجود تهدید مجازات های شدید، نوشیدن قهوه به سرعت در میان اعراب و همسایگان آنها گسترش یافت و حتی باعث پیدایش موجودیت اجتماعی و فرهنگی جدیدی به نام قهوه خانه شد

قهوه‌خانه‌هایی که خانه‌های قهوه نامیده می‌شوند در قرن پانزدهم در مکه و در قرن شانزدهم در قسطنطنیه (استانبول کنونی) ظاهر شدند. آن‌ها به مکان‌های ملاقات محبوبی تبدیل شدند که در آن مردان دانش‌آموز اغلب برای گفتگو، بازی شطرنج یا بازی‌های تخته نرد، آواز خواندن و رقصیدن، گوش دادن به موسیقی، بحث در مورد سیاست و اخبار روز، و سیگار کشیدن و نوشیدنی‌ها دور هم جمع می‌شوند.

آنها به دلیل مشتریانی که جذب می کردند، به «مکتب خرد» معروف شدند، و اگرچه رهبران سیاسی و مذهبی از گفتمان آزاد و صریح رایج در چنین مؤسساتی می ترسیدند، ممنوعیت های مکرر آنها در قهوه خانه ها غیرممکن بود حفظ شود. این نوشیدنی قبلاً در آیین و فرهنگ روزمره جا افتاده بود.

قهوه در ترکیه محبوبیت خاصی پیدا کرد و گسترش امپراتوری عثمانی این نوشیدنی را به مکان های بیشتری آورد. این نوشیدنی در قرن 16 و 17 یکی پس از دیگری به کشورهای اروپایی وارد شد و احتمالاً از بازرگانان ونیزی شروع شد.

گزارش های بسیاری از ممنوعیت یا تایید آن به عنوان یک معجون مذهبی، سیاسی و پزشکی ثبت شده است. ارتباط آن با مسلمانان و اثرات تحریک‌کننده بدیع آن باعث شد که برخی از پاپ کلمنت هشتم بخواهند که آن را در اواخر دهه 1500 منع کند، اما پاپ معروف است که پس از نمونه‌برداری از نوشیدنی برای خود، آن را برکت داد.

قهوه به سرعت در سراسر اروپا گسترش یافت و تا پایان قرن هفدهم این نوشیدنی در سراسر بریتانیا، مستعمرات بریتانیا در آمریکا و تقریباً در تمام قاره اروپا شکوفا شد.

تا پایان قرن هفدهم، عرضه محدود قهوه در جهان تقریباً به طور کامل از استان یمن در جنوب عربستان تأمین می شد. اما با افزایش محبوبیت این نوشیدنی، تکثیر این گیاه به سرعت در قرن هفدهم به جاوه و دیگر جزایر مجمع الجزایر اندونزی و در قرن هجدهم به قاره آمریکا گسترش یافت. کشت قهوه در جزایر هاوایی در سال 1825 آغاز شد.

در قرن بیستم بیشترین تمرکز تولید در نیمکره غربی – به ویژه برزیل – متمرکز بود. در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، ماشین‌های برشته‌سازی و آسیاب صنعتی مورد استفاده قرار گرفتند، ظروف آب‌بندی شده با خلاء برای برشته کردن آسیاب اختراع شدند و روش‌های کافئین‌زدایی برای دانه‌های قهوه سبز توسعه یافتند. پس از سال 1950 تولید قهوه فوری به کمال رسید. محبوبیت قهوه فوری منجر به افزایش تولید دانه های ارزان تر روبوستا در آفریقا شد.

در سال 2020 کشورهای برزیل، ویتنام، کلمبیا، اندونزی و اتیوپی برترین کشورهای تولید کننده قهوه بودند. علاقه به قهوه ارگانیک، تجارت منصفانه و با رشد پایدار در اواخر قرن بیستم و اوایل قرن بیست و یکم افزایش یافت که منجر به تغییر روش‌های تولید در برخی مکان‌ها شد. گرمایش جهانی، به ویژه افزایش پیش بینی شده در گرمای شدید و خشکسالی، ممکن است ثبات صنعت قهوه را تهدید کند زیرا کشاورزان برای سازگاری در مناطق آسیب پذیر تلاش می کنند.

تنظیم و گردآوری سجاد حکمت

منابع :

britannica.com